به گزارش سرویس اجتماعی خط فارس:سیدعلی غمخواری، تهیه‌کننده و کارگردان مستندهای عالمان عامل گفت: تاریخ مبارزات مردم فارس به رهبری علما، بخشی از هویت تاریخی و مبارزاتی این سرزمین است. مستند آیت‌الله فال اسیری با نگاهی به زندگی و مبارزات آیت‌الله سیدعلی‌اکبر فال اسیری، از علمای تأثیرگذار تاریخ فارس، به تهیه‌کنندگی سیدعلی غمخواری در صداوسیمای […]
به گزارش سرویس اجتماعی خط فارس:سیدعلی غمخواری، تهیه‌کننده و کارگردان مستندهای عالمان عامل گفت: تاریخ مبارزات مردم فارس به رهبری علما، بخشی از هویت تاریخی و مبارزاتی این سرزمین است.
مستند آیت‌الله فال اسیری با نگاهی به زندگی و مبارزات آیت‌الله سیدعلی‌اکبر فال اسیری، از علمای تأثیرگذار تاریخ فارس، به تهیه‌کنندگی سیدعلی غمخواری در صداوسیمای استان فارس تولید شده است، اثری که با بازخوانی اسناد تاریخی و روایت مبارزات علما، مخاطبان را با بخشی از تاریخ مقاومت مردم فارس در برابر استبداد و استعمار آشنا می‌کند.
در بخشی از این مستند، به گزارشی محرمانه از انگلیسی‌ها اشاره می‌شود که در آن، روحانیون شیراز، به‌ویژه سیدعلی فال اسیری، از مخالفان جدی واگذاری امتیازنامه معرفی شده‌اند، گزارشی که از نقش تأثیرگذار این عالم دینی در برانگیختن مردم شیراز و ایستادگی در برابر سیاست‌های استعماری حکایت دارد.
این مستند در قالب مجموعه عالمان عامل تولید شده است؛ مجموعه‌ای که با مرور زندگی و مبارزات علمای برجسته، به دنبال بازنمایی نقش آنان در تحولات اجتماعی و سیاسی فارس و انتقال تجربه‌های تاریخی به نسل جوان است.
در گفت‌وگو با سیدعلی غمخواری، تهیه‌کننده و کارگردان این مجموعه مستند، درباره اهداف تولید، شیوه پژوهش، منابع تاریخی، نقش اسناد آرشیوی و جایگاه این آثار در بازنمایی هویت تاریخی و مبارزاتی مردم فارس گفت‌وگو کرده‌ایم.
از بیش از دو دهه تجربه مستندسازی تا روایت زندگی عالمان مبارز
در آغاز مصاحبه، توضیح کوتاهی درباره سوابق خودتان و گروه مستندساز بفرمایید.
اینجانب سیدعلی غمخواری، تهیه‌کننده و کارگردان رسمی صداوسیما هستم و بیش از ۲۰ سال است که در حوزه تولید مستندهای تلویزیونی فعالیت دارم. کارشناسی ارشد تولید سیما، را از دانشگاه صداوسیما، ورودی سال ۱۳۸۵، دریافت کرده‌ام و هم‌اکنون دانشجوی دکتری مدیریت رسانه هستم.
دوستان و همکاران ما در تولید مجموعه مستند عالمان عامل اغلب از جوانان تحصیل‌کرده حوزه سینما و تلویزیون هستند. گوینده این مجموعه، سیدمحمد اطهری، از گویندگان باسابقه و متعهد رادیو است. طراحی این مجموعه مستند نیز از سوی جناب آقای دکتر رئوف، مدیرکل صداوسیمای استان فارس، انجام شده و مشاور متن این آثار، آقای سیدابوذر خوش‌بیان است.
پنج نفر، یک هدف، روایت مستند تاریخ مبارزات علما
در تولید این مستندها چند نفر از عوامل دست به دست هم داده‌اند تا اثر به نتیجه مطلوب برسد؟
مستند یکی از زیرگونه‌های برنامه‌های تلویزیونی است و همان‌گونه که مستحضرید، برنامه‌سازی در تلویزیون کاری گروهی است. بنابراین، می‌توان گفت همه مدیران و سیاست‌گذاران حوزه پیام تا اجراکنندگان این مسیر رسانه‌ای، در تولید مستندها نقش دارند.
اما اگر بخواهم کوتاه و به روش رایج پاسخ بدهم، پنج نفر به‌صورت کامل و تمام‌وقت مشغول تولید این مجموعه هستند.
عالمان عامل، از تحریم تنباکو تا مبارزات علمای فارس در دوره پهلوی
مستند عالمان عامل با چه هدفی تولید شده و قرار است چه بخش‌هایی از زندگی و مبارزات این عالمان برجسته را برای مخاطبان روایت کند؟
این مجموعه آثار، روایتی از تاریخ مبارزات مردم فارس به رهبری علما در ۲۰۰ سال اخیر است، از میرزای بزرگ شیرازی و تحریم تنباکو تا میرزای دوم و انقلاب ۱۹۲۰ مردم عراق، سپس آیت‌الله سیدعبدالحسین نجفی لاری و قیام جنوب، آیت‌الله سیدعلی‌اکبر فال اسیری و ایستادگی در برابر استبداد و استعمار، مجموعه آیات محلاتی که به زندگی بزرگانی همچون آیت‌الله شیخ بهاءالدین محلاتی می‌پردازد، آیت‌الله ربانی شیرازی و شهید محراب آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب.
این مجموعه مستند می‌کوشد در بستر حوادث اجتماعی فارس، ضمن آگاهی‌بخشی تاریخی، به زندگی این علمای عامل بپردازد و با هدف الگوسازی برای نسل جوان، بخشی از مبارزات و نقش‌آفرینی‌های آنان را بازنمایی کند.
مبارزه همزمان با استبداد و استعمار، ویژگی برجسته علمای جنوب ایران
علمای عامل چه نقشی در مبارزه با استبداد و استعمار در دوران قاجار و پهلوی و به‌ویژه در تحولات شهر شیراز داشته‌اند؟
از ویژگی‌های خاص علمای جنوب ایران، از جمله فارس، مبارزه توأمان با استبداد و استعمار بوده است. در هر دوره تاریخی، معمولاً هر جا استبداد بر زندگی مردم غالب شده، استعمار نیز فرصت بروز و جولان یافته است و در برابر این دو نیروی مهاجم داخلی و خارجی، مردم به رهبری عالمان مقاومت و ایستادگی کرده‌اند.
تاریخ فارس و شیراز مملو از این فراز و نشیب‌های مبارزاتی است که نشانه روحیه حماسی، سلحشوری و ظلم‌ستیزانه مردم این خطه از ایران است.
اسناد محرمانه انگلیسی‌ها، روایتی از ایستادگی علمای شیراز
در بخشی از مستندها به گزارش‌های محرمانه انگلیسی‌ها درباره مواضع روحانیون شیراز در برابر واگذاری امتیازنامه اشاره شده است. این اسناد چه ابعادی از مبارزات علما را آشکار می‌کنند؟
در مستندهای گردآوری‌شده یا مستندهای آرشیوی، با مجموعه‌ای از اسناد صوتی و تصویری مواجه هستیم که هر یک بخشی از حقایق موردنظر مستندساز را برای مخاطب آشکار می‌کنند.
اسناد محرمانه نویسندگان انگلیسی در عهد قاجار یا گزارش‌های ساواک در دوره پهلوی دوم، ابعاد مهمی از زندگی، مبارزات و ایستادگی علما را برای مخاطبان فهیمی که به دنبال یافتن اسناد معتبر مرتبط با موضوع هستند، آشکار می‌کنند.
پژوهش تاریخی؛ از اسناد کتابخانه‌ای تا بازسازی با کمک هوش مصنوعی
برای ساخت این مستندها از چه منابع تاریخی، اسناد و روایت‌هایی استفاده شده است تا تصویری مستند و دقیق از زندگی و مبارزات علما ارائه شود؟
در مستندهای تاریخی که به شیوه توضیحی و تفسیری ارائه می‌شوند، یعنی با استفاده از تصویر و نریشن، و در زیرگونه مستندهای آرشیوی قرار می‌گیرند، اسناد بسیار مهم هستند.
البته مجموعه مستند ما به‌صورت تلفیقی ساخته شده است؛ یعنی تلفیق شیوه‌های بیانی، از جمله استفاده از آرشیو و بازسازی با کمک هوش مصنوعی. با این حال، در مجموع، شیوه بیانی این آثار همان شیوه توضیحی و تفسیری است؛ بنابراین، اسناد به‌شدت حائز اهمیت‌اند.
پژوهش در این شکل از مستندسازی با دو هدف انجام می‌شود: جمع‌آوری و رسیدن به محتوای موثق و همچنین جمع‌آوری و رسیدن به منابع آرشیوی قابل استفاده در فیلم.
برای رسیدن به محتوا، از شیوه پژوهش اسنادی و کتابخانه‌ای استفاده شده است. با بررسی هر آنچه درباره سوژه هر اثر وجود داشته، تلاش شد هیچ منبعی نادیده گرفته نشود و با کنار هم قرار دادن منابع مختلف پژوهشی و کمک استادان حوزه و دانشگاه، به محتوایی قابل اعتماد و موثق برای عرضه در مستند دست یابیم.
فراتر از زندگی‌نامه؛ بازخوانی تاریخ اجتماعی فارس در دو دوره قاجار و پهلوی
این مستندها چه ابعاد کمترشناخته‌شده‌ای از شخصیت علما و نقش آن‌ها در همراه کردن مردم شیراز با مبارزات ضد استعماری را به تصویر می‌کشند؟
به نظرم، ویژگی خاص این مستندها، مطالعات اجتماعی در کنار بررسی زندگی علماست؛ یعنی مخاطب در هر قسمت با مسائل مختلف اجتماعی فارس در دوره قاجار و پهلوی آشنا می‌شود و روایت‌های جذاب تاریخی و آموزنده‌ای از وجوه مختلف استبداد و استعمار در فارس و شیراز می‌بیند.
آنگاه که این بستر فراهم شد، نقش علما در حوادث مختلف هر دوره مورد بررسی قرار می‌گیرد.
البته مدت‌زمان هر قسمت ۳۰ دقیقه است و شناخت همه ابعاد اجتماعی و همه وجوه شخصیتی علما امکان‌پذیر نیست؛ اما تلاش می‌شود در هر اثر، اشاره‌هایی دقیق به موضوعات مختلف صورت گیرد و مخاطب پیگیر و جست‌وجوگر نیز بتواند پس از دیدن این آثار، تحقیقات گسترده‌تری در جهت دغدغه‌های فکری و علایق خود انجام دهد.
پنج قسمت تولید و پخش شده است؛ زمان پخش قسمت‌های جدید اعلام می‌شود
مستند عالمان عامل در صداوسیمای استان فارس تولید شده است. این اثر چه جایگاهی در معرفی شخصیت‌های تأثیرگذار تاریخ و هویت مبارزاتی مردم فارس دارد و مخاطبان چه زمانی می‌توانند آن را تماشا کنند؟
بله، تولید این مجموعه از سال گذشته آغاز شد و تاکنون پنج قسمت از هفت قسمت آن تولید و پخش شده است. در تیزرهایی که پخش شبکه فارس در نظر گرفته، زمان پخش هر مستند اعلام می‌شود. البته پس از پایان تولید هفت قسمت، این آثار به‌صورت یکجا نیز بازپخش خواهند شد که زمان آن را به بینندگان محترم و فرهیخته شبکه فارس و مخاطبان ملی اعلام خواهیم کرد.
در خصوص اهمیت ساخت این آثار باید عرض کنم که زمانی شیراز را دارالعلم می‌گفتند. شیراز شهر عالمان بزرگی بوده و هست و اکنون نیز عنوان سومین حرم اهل‌بیت علیهم‌السلام را دارد که از لحاظ رسانه‌ای، این هویت بسیار ارزشمند است.
شیراز و فارس در دو دوره تاریخی، پایتخت بخش مهمی از جهان بوده‌اند، یعنی در دوره هخامنشیان و ساسانیان. همچنین در چند دوره، پایتخت ایران بوده‌اند؛ از جمله در دوره اتابکان، آل‌بویه، دیلمیان و زندیه.
پس این خاک از لحاظ تاریخی منطقه بسیار مهمی بوده و هست و رسانه وظیفه دارد این هویت تاریخی را که عامل اتحاد و انسجام مردم ایران است، در همه ابعاد بازنمایی کند.
صداوسیمای فارس، تولید آثار ماندگار با کمترین هزینه و بیشترین دغدغه
در خصوص ظرفیت‌ها و توانمندی‌های صداوسیمای استان فارس توضیح دهید؛ این مرکز در کشور چه جایگاهی دارد؟
بنده به‌عنوان کارشناس رسانه عرض می‌کنم که با وجود رسانه‌های نوین همچون فضای مجازی، همچنان رادیو و تلویزیون به دلایل مختلف، از جمله گستردگی پوشش و اعتماد مخاطب، جایگاه خود را دارند.
صداوسیمای فارس هم تلاش کرده است در سال‌های اخیر به حوزه رسانه‌های نوین ورود کند و در این عرصه اثرگذار باشد.
آنچه بنده در بیش از دو دهه فعالیت در شبکه فارس دریافتم، این است که همکاران ما، از جمله مدیران و برنامه‌سازان، با کمترین هزینه‌هاو با بیشترین دغدغه و علاقه، آثار ماندگاری تولید کرده‌اند که در سطح ملی و برخی نیز در سطح جهانی افتخارآفرین شده‌اند.
شبکه فارس جزو مراکز درجه یک کشور در حوزه‌های مختلف پیام است.
