به گزارش سرویس اجتماعی خط فارس به قلم علیرضا پرنیان؛ سرزمین تختجمشید، پاسارگاد و بافتهای تاریخی کهن، سالهاست بهجای بهرهبرداری درست از ظرفیتهای بینظیر خود، شاهد مدیریتهایی است که بیشتر رنگ و بوی سیاست دارند تا تخصص.
این استان نهتنها میراثدار بخشی از مهمترین آثار تاریخ ایران و جهان است، بلکه میتواند بهعنوان قطب گردشگری، سهم بزرگی در اقتصاد ملی ایفا کند. اما واقعیت آن است که میراث فرهنگی فارس بهجای آنکه موتور محرک توسعه باشد، زیر سایه نگاههای کوتاهمدت و تصمیمگیریهای سیاسی گرفتار شده است.
میراث جهانی در سایه بیتوجهی
کارشناسان حوزه گردشگری و مرمت معتقدند آنچه امروز به این گنجینه ارزشمند آسیب میزند، تنها فرسایش طبیعی یا تهدیدات محیطی نیست، بلکه بیتوجهی به انتخاب مدیران متخصص و کارآمد است.
پروندههای نیمهتمام ثبت جهانی، ترکخوردگی و فرسایش بناها، تخریب بافت تاریخی شیراز، مشکلات در مرمت آثار و بیسرانجامی طرحهای پژوهشی نمونههایی روشن از این غفلت به شمار میرود.
در بسیاری از موارد، پروژههای مرمتی بدون پشتوانه کارشناسی و تنها برای نمایش عملکرد کوتاهمدت آغاز شدهاند و نیمهتمام رها شدهاند.
مدیریتهای کوتاهمدت و بیثباتی خطرناک
ادارهکل میراث فرهنگی فارس در دو دهه اخیر شاهد تغییرات پیدرپی مدیران بوده است. جابهجاییهایی که به جای تثبیت برنامههای بلندمدت و اجرایی شدن طرحهای کلان، این مجموعه را به نهادی کماثر و منفعل بدل کرده است. در چنین فضایی، برنامهها هرگز به ثمر نمیرسند و هر مدیری با اولویتهای شخصی و نگاه سیاسی خود وارد میدان میشود. انتصابهای غیرتخصصی و گاه غافلگیرکننده، بارها موجب اعتراض فعالان و دلسوزان حوزه میراث فرهنگی شده است.
نقد کارشناسان و فعالان فرهنگی
صاحبنظران و فعالان فرهنگی تأکید دارند ادارهکل میراث فرهنگی فارس بهسبب وسعت و تنوع مأموریتها باید در تراز ملی اداره شود؛ چرا که این استان میزبان دو میراث ثبتشده جهانی و دهها اثر شاخص تاریخی است.
با این حال، این نهاد در عمل به حیاط خلوت سیاسی جریانها و محلی برای آزمون و خطای مدیران غیرمتخصص تبدیل شده است.
از نگاه آنان، این نوع مدیریت نهتنها به تخریب تدریجی آثار تاریخی میانجامد، بلکه فرصتهای بزرگ اقتصادی و گردشگری را نیز از بین میبرد.
آسیب به فرهنگ فارس، ضربه به ملت ایران
میراث فرهنگی تنها مجموعهای از ساختمانهای قدیمی یا آثار تاریخی نیست، بلکه بخشی از هویت و حافظه جمعی مردم ایران است. اگر تختجمشید یا بافت تاریخی شیراز آسیب ببیند، این آسیب تنها متوجه یک شهر یا استان نخواهد بود، بلکه به تمام ملت ایران ضربه خواهد زد.
به همین دلیل کارشناسان هشدار میدهند ادامه روند فعلی میتواند جایگاه فارس در عرصه فرهنگی و گردشگری را بهطور جدی تضعیف کند.
تصمیم امروز مسولان، آینده میراث فرهنگی فارس
آنچه امروز از زبان کارشناسان شنیده میشود، هشداری روشن است: میراث فرهنگی فارس نیازمند مدیریتی تخصصی، پایدار و عاری از نگاه سیاسی است. مدیریتی که بتواند در برابر فرسایش زمان و طمع جریانهای سیاسی بایستد و با برنامهریزی منسجم، حافظ هویت و تاریخ ایران باشد.
آینده میراث فرهنگی فارس در گرو تصمیم امروز مسئولان است و بیتوجهی به این سرمایه، خسارتی جبرانناپذیر برای نسلهای آینده خواهد بود.
- نویسنده : علیرضا پرنیان
